O Colexio Santiago Apóstolo é
unha obra da
Xunta de Galicia
e do
Centro Galicia de Bos Aires
–a través da
Fundación Galicia-América– que ten o propósito de
desenvolver un proxecto educativo bicultural en todos os
niveis de ensino.
O 8 de marzo de 1998 o entón
Presidente da Xunta de Galicia, Don Manuel Fraga
Iribarne, inauguraba este centro educativo. A partir de aí
foise completando o nivel inicial e EGB/ Nivel Primario. No
ano 2005 comezaron as actividades no nivel Secundario.
Pero os inicios foron moi
anteriores e proceden do momento en que as diferentes
asociacións vinculadas coas catro provincias administrativas
galegas (Centro Lucense, Centro Ourensano e
Asociación Galega, composta polos centros pontevedrés e
coruñés) fusiónanse para crear unha nova entidade que tivese
máis peso específico dentro da colectividad de galegos en
Bos Aires.
O proceso empezou coa
convocatoria do Centro Lucense, presidido por don
José López Pin, en outubro de 1978. A resposta foi
espontánea e moi ben acolleita. O 25 de xullo de 1979
asinouse o convenio de fusión entre o Centro Lucense de
Bos Aires (presidido entón por Darío Lamazares), o
Centro Ourensano (presidido por Antonio Gómez) e a
Asociación Galega –que era o froito da fusión do centro
coruñés e pontevedrés– representada polo seu presidente
Álvaro Campos. Ese mesmo día (25 de xullo) fixouse como data
fundacional.
Entre o 5 e o 6 de outubro de 1979, cada entidade que se ía
a fusionar constitúe aos seus asociados en Asemblea Xeral
Extraordinaria, aos efectos de tratar o Convenio de
Fusión, o cal é aprobado en cada asociación. Nelas,
designáronse os membros da Comisión Provisoria. Cada
un dos seus membros foi elixido en cada asemblea. Deste
xeito, quedaba case establecido que nacía unha nova
institución:
Centro Galicia de Bos Aires.
A Comisión Provisoria tiña como obxectivo a
tramitación legal da personería da nova institución. Mentres
tanto a xestión operativa das anteriores institucións
continuou a cargo das comisións de cada directiva.
Un ano despois (25 de xullo de 1980), logo de que
finalizaron as tramitaciones, asumiu a
primeira xunta directiva do Centro Galicia de Bos Aires
presidida por Darío Lamazares Pena e composta por 19 membros
provenientes das asociacións fusionadas.
Desde a fundación do Centro
Galicia sempre estivo en mente a creación do primeiro
colexio galego do exterior. Disto pode dar conta o estatuto
de devandito centro no artigo 4º, inciso C:
Crear e soster un centro de
estudos que no seu amplitud abarque a maior cantidade de
disciplinas e actividades desde a etapa infantil ou primaria
ata alcanzar o nivel universitario. Ademais das materias que
permitan cumprir fins de elevación moral, cultural e
intelectual, impulsar o estudo de todo canto poida ter
relación para o mellor coñecemento de Galicia en todos os
seus aspectos, dentro do contexto do acervo cultural e
espiritual dos pobos ibéricos.
De acordo con todo o anterior,
cando se seleccionaron os terreos para unha sé social estivo
presente a condición de que tivesen suficiente amplitud para
que albergase a superficie do colexio.
Deste xeito, en xuño de 1981,
comprouse un predio con 4200 m2 de superficie en pleno
centro xeográfico da cidade de Bos Aires.
Con este logro da xestión para
conseguir devanditos terreos, empezaba a tomar corpo unha
ilusión.
A directiva, e como principal
exponente, o seu presidente don Darío Lamazares, sempre
promovió a necesidade de contar cun colexio
galego-arxentino. Do seu persistencia pode dar conta esta
reportaxe
da Voz de Galicia.
O 19 de novembro de 1990,
inaugurouse a
primeira etapa das obras co aparcamiento da Nova Sé
Social. O interese da Xunta de Galicia nesas obras e
nas do Colexio Galego-Arxentino foi permanente. Cada visita
á cidade que realizaban os membros dese goberno, era
oportunidade para observar o avance das obras. Este interese
foi correlato dos esforzos realizados polos directivos da
nosa entidade os cales, a través de distintas viaxes á
Terra Nai e entrevistas coas personalidades galegas,
lograron que Galicia coñecese os proxectos dunha das
entidades máis representativas de Bos Aires.
A finais de 1991, o titular da
entidade, Avelino García Melle; Álvaro Campos, no seu
carácter de tesorero da Xunta Directiva do Centro e D. Darío
Lamazares volven a territorio galego para continuar coa
tarefa de promoción e procura de apoio para empezar os
traballos de levantamiento do instituto educativo. Para tal
fin, os representantes desta asociación reúnense coa Sra.
Carmela Arias e Díaz de Rábago que naquel entón estaba á
fronte da Fundación Pedro Barrié da Maza, Conde de Fenosa.
Posteriormente, esta delegación tamén se entrevista co
presidente do Banco Pastor. En ambas reunións, está
presente a problemática legal para poder realizar as
contribucións que requiría unha obra da envergadura que
expoñían os enviados do Centro Galicia.
Logo destas entrevistas,
solicitan audiencia ao Presidente da Xunta de Galicia,
D. Manuel Fraga Iribarne. Fiel ao apoio explicado desde
aquela inauguración da primeira etapa da nova Sé Social en
1989, o Sr. Fraga Iribarne dá instrucións ao seu Gabinete
para buscar a forma de cooperación que requiría a obra do
Instituto Galego-Arxentino, tendo en conta que ese
anteproyecto concitara non só a súa particular atención,
senón que xa pasaba a ser unha empresa que debía encararse
de xeito inmediato, sen deixar de lado o beneficio que
podería brindarse aos descendientes de emigrantes en Bos
Aires.
O 6 de agosto de 1992, visita
Arxentina o, nese entón, Conselleiro de Relacións
Institucionais da Xunta de Galicia , D. Víctor Manuel
Vázquez Portomeñe. Nesa oportunidade trae o mandato do
Presidente da Xunta de Galicia , Don Manuel Fraga
Iribarne, de promover o Ano Santo Compostelano de 1993
e, á súa vez, o de ratificar a vontade dese goberno de
apoiar a construción do primeiro colexio galego-arxentino en
Bos Aires. Iso logrouse grazas ao Convenio de
Colaboración asinado entre a Xunta de Galicia e
esta entidade. Mediante este convenio, seis consellerías
gobernamentais, comprometéronse a abonar ao Centro
Galicia súmaa de cento oitenta millóns de pesetas aos
efectos de realizar as obras de construción da nova sé
social, na cal se impartirá o ensino da lingua galega, no
colexio que se emplazará na sé de devandito centro, así
como crear nese centro un aula permanente de cultura
galega. Este convenio ofrece o punto de partida para ou
comezo de
execución das obras do colexio.
A comezos de 1993, a Xunta
Directiva presidida por Avelino García Melle, designa unha
Comisión de Colexio e encoméndalle que elabore
as bases teóricas nas cales se fundamentaría o Colexio
Galego-Arxentino. Do mesmo xeito, esta comisión xa entraba
en contacto coas autoridades municipais e nacionais para as
posteriores presentacións que debían efectuarse ante os
organismos de control.
Como consecuencia destes
traballos, en decembro de 1993, entregóuselle ao Presidente
don Manuel Fraga un proxecto completo co programa de estudos
do futuro centro educativo.
En marzo de 1994, o Excmo. Sr.
Presidente da Xunta de Galicia,
D. Manuel Fraga Iribarne, viaxa á Arxentina e visita a nosa
entidade. Nuevamente, a Galicia continental, a través do
seu representante, demostra a este centro o particular
interese que ten nas obras de construción do Colexio
Santiago Apóstolo coa firma dun convenio marco entre o
Centro Galicia de Bos Aires e a Xunta de Galicia
, que establece que: ...o Centro Galicia de Bos Aires
está construíndo o primeiro colexio galego-arxentino na
Galicia exterior, coa finalidade de acrecentar o proceso de
conformación e conservación dunha identidade
galego-arxentina por medio dunha educación bicultural
modélica...
O convenio incide nas seguintes
disposicións:
1.
Intercambio profesional nos sectores da educación.
2.
Fomentar a elaboración e o desenvolvemento dos
proxectos conxuntos de práctica educativa e técnica co
obxecto de potenciar a cultura e a lingua galega.
3.
Intercambio de persoal académico.
4.
Ambas institucións expoñen o interese recíproco de
constituír e administrar en forma conxunta unha fundación
galega-arxentina para o goberno e administración do centro
educativo.
A partir deste convenio, os
esforzos do Centro Galicia de Bos Aires centráronse
específicamente na creación desa fundación, á vez que
aplicaban maior énfasis na finalización da primeira etapa de
construción do futuro Instituto Santiago Apóstolo,
para a súa entrada en funcións nun mediano prazo.
En xuño de 1994, o Conselleiro
de Cultura da Xunta de Galicia chega a Bos Aires e
reúnese coas autoridades do Centro Galicia os días 19
e 20 de xuño. En ambas oportunidades esbózanse os
alineamientos do Estatuto da Fundación que se ía a
crear. Tamén se especifica un nome para ela. O Conselleiro
leva a Santiago de Compostela dous anteproyectos de
Estatutos da Fundación que se ía a crear e o nome acordado (Galicia-América).
O 24 de xullo de 1996 asinouse a
acta fundacional da
Fundación Galicia-América coa presenza do Excmo. Sr.
Presidente de Galicia, D. Manuel Fraga Iribarne. O Instituto
Arxentino-Galego Santiago Apóstolo estaba cada vez
máis preto de abrir as súas portas. Os representantes do
centro nuevamente recibiron apoio por parte do Conselleiro
de Cultura e Comunicación Social do Goberno Autónomo, D.
Jesús Pérez Varela, abrigando fundadas esperanzas de que o
instituto educativo puidese empezar a traballar en pouco
tempo máis, á vez que mostrou o seu compromiso de total
apoio á obra que encamiñaba a entidade.
A finais do mesmo mes, visita
Bos Aires o Conselleiro de Educación da Xunta de Galicia,
D. Celso Currás Fernández, quen se interioriza das obras do
Colexio Santiago Apóstolo á vez que establece
alineamientos para a súa posta en funcionamento en prazo
medio.
Xa queda, entón, en funcións o Patronato da Fundación
Galicia-América. A partir deste momento, o patronato
terá a responsabilidade de continuar co labor de erigir e
poñer en funcionamento o Colexio Santiago Apóstolo.
Pero
as autoridades continúan au labor e en abril de
1997, o presidente da Fundación Galicia-América e
Conselleiro de Cultura e Comunicación Social da Xunta de
Galicia, D. Jesús Pérez Varela, acompañado do seu par de
Cultura e Educación, D. Celso Currás Fernández, tamén
integrante do patronato, chegan a Bos Aires. Son recibidos
polos restantes membros da fundación que residen neste país,
os cales informan sobre a actualidade da tarefa desenvolvida
ata ese momento. Tamén os representantes do Goberno Autónomo
queren ratificar o incondicional amparo que se brinda ao
colexio. A mediados de setembro de 1997, realízase o
lanzamento oficial do Colexio Santiago Apóstolo.
A partir do 8 de marzo de 1998,
as respectivas historias destas entidades terán camiños
aínda que non dispares, se menos vinculantes dados os seus
correspondentes propósitos. Pero ningunha delas negará ese
tronco común que as une, o cal está constituído por un grupo
de homes e mulleres valentes, que non escatimaron tempo
individual e intelectual para brindar novas alternativas de
supervivencia da nosa Comunidade a través dos anos e lograr
que
todas as obras crecesen.
Miles de persoas, protagonistas
centrais algúns, anónimos actores que apoiaron en todo
momento un proxecto, outros; pero contaxiados todos por unha
audacia sen par. Xentes que non perderon as esperanzas nos
peores momentos, cando a situación político-institucional do
país non permitía crecer en democracia, pero firmes nas súas
conviccións de cooperar cos seus fillos e netos. Persoas que
non dubidaron en empezar a executar a obra que reclamaban as
xeracións actuais de galegos emigrados, conforme o desexo
establecido nas bases de unidade de 1979. Asociados e
directivos que non se amilanaron, que non perderon a
confianza cando todo o que hoxe se pode apreciar na obra
deste Centro era unha tolemia. En síntese, homes e
mulleres que, a puro corazón, cunha fe inquebrantable, coa
certeza de que os pasos que daban deixarían unha pisada
imborrable na historia da súa comunidade en Arxentina,
deixarían un espazo, sobre todo real, onde as futuras
descendencias cultiven o seu corpo e intelecto; para que
crezan, máis aló das posibilidades que, nalgún momento,
souberon ter neste país os seus pais e/ou avós.
A Fundación Galicia-América,
creou o seu colexio para dar cumprimento a un
ideario moi concreto: propagar e soster o ensino en
calquera nivel, infundiendo no aula o ideal de servizo e
solidariedade ou o coñecemento dos valores culturais do pobo
galego, da súa lingua, das súas tradicións, historia,
folclore, arte e demais manifestacións.
As
actividades que ofrece o Colexio Santiago Apóstolo
son moi variadas e sempre están enmarcadas dentro dese marco
bicultural que o envolve e que pretende formar persoas de
ben cunha cultura humanística profunda.
Moitas foron as autoridades que celebraron con orgullo e
satisfacción o nacemento do noso colexio. Moitas mensaxes de
ánimo chegaron desde as máis variadas institucións. Algunhas
delas pódelas ler aquí:
-
Mensaxe de don Manuel Fraga Iribarne (Presidente da
Xunta de Galicia)
-
Mensaxe de don Fernando da Rúa (Presidente do goberno da
Cidade Autónoma de Bos Aires)
-
Mensaxe de don Carlos Carderera Adoitar (Embaixador de
España en Arxentina)
-
Mensaxe de don Celso Currás Fenández (Conselleiro de
Educación e Ou.Ou. da Xunta de Galicia)
-
Mensaxe de don Xesús Pérez Varela (Conselleiro de
Cultura, Comunicación Social e Turismo da Xunta de
Galicia)
-
Mensaxe de don Víctor Vázquez Portomeñe (Senador ás
Cortes Españolas por Galicia).
-
Mensaxe de don Fernando Amarelo de Castro (Secretario
Xeral para as Relacións coas Comunidades Galegas da Xunta
de Galicia)
-
Mensaxe de don Darío Lamazares Pena (Patrono da
Fundación Galicia – América e delegado en Arxentina de
Actividade Educativa)
ir arriba |
